Elektronik Üretimini Çin’den Uzaklaştırmak Neden Mümkün Değil?

Çok uzun zaman önce, Steve Jobs bir televizyon röportajına konuk oldu. iPhone’un neden ABD’de üretilemeyeceği sorulduğunda, bunun imkansız bir görev olacağını açıkladı. Jobs, “Gelişmiş elektronik üretiminin eve geri getirilmesi pek mümkün olmayacak” dedi. Tıpkı o zamanlar olduğu gibi, Çin’den üretimi taşımanın neden o kadar kolay olmadığı şimdi daha da netleşiyor.

On veya daha fazla yıl sonra, burası hala ABD bayraklarının bile yapıldığı yer. Endüstriyel gelişme açısından kimsenin beklemediği ölçüde ilerlediler. Çip yapımını Batı’ya taşımanın neden pek mümkün olmadığını anlamak için biraz geçmişe gitmemiz gerekiyor.

Bu gelişim düzeyine nasıl ulaştılar?

1970’lerde, Nixon döneminde ilişkilerin normalleşmesi ve olası işbirliği görüşmeleri başladı. 2001 yılında dünyanın en kalabalık ülkesi DTÖ’ye tam üyeliğe ulaştı. İlginçtir ki, ABD tarafından başlatıldı. Bununla birlikte, birçok ABD şirketi daha önce de oradaydı. Ancak 2000 ve 2001 yılları, Çin’in endüstriyel gelişiminde bir dönüm noktası olarak hatırlanacak.

ABD firmaları 80’lerin başında Çin’e yatırım yapmaya başladı. Daha ucuz işgücü ve daha fazla kar elde etmek için daha geniş fırsatlar nedeniyle üretimi yeniden konumlandırarak başladılar. O zamanlar herkes memnun olduğu için kimse karşı çıkmıyordu. Nüfusun büyük bir kısmı yoksulluktan yükselmeye başladı.

Öte yandan, ABD şirketleri daha yüksek kar elde etti. Ayrıca işgücünün ve insan haklarının sömürülmesine de pek dikkat edilmedi. Bunun basit nedeni, kurulan işbirliğinin başarısız olmasının kimsenin çıkarına olmamasıdır.

2000 yılından sonra Çinli yetkililer, potansiyellerinden çok daha iyi yararlanabilecekleri sonucuna vardılar. Böylece bir “ekosistem” stratejisi geliştirmeye başladılar. Örneğin, pamuklu bir ceket üretmek için sadece pamuk gerekmez.

Bir de işlenmesi, dokunması, dikilmesi, düğme, fermuar, ip gibi gerekli hammaddelerin temini var. Dolayısıyla bu tür malzemelerin imalatını kendi topraklarında organize etmişler. Bangladeş, Nepal ve Vietnam gibi komşu ülkelerin bazı bölgelerinde olduğu gibi.

Çin’den üretimi taşımak mümkün mü?

Aynı şey şimdi akıllı telefonlarda, bilgisayarlarda ve diğer tüm gelişmiş elektronik cihazlarda da oluyor. Yetkililer, birbirine bağlı tedarik zincirleriyle bir endüstri stratejisi oluşturdu. Gerekli tüm bileşenlerin üretimi bölgede organize edildi, böylece maliyetler mümkün olduğunca düşük. Bu sürecin aslında Çin’in dünyaya açılmaya başladığı 1980 yılında başladığını belirtmekte fayda var.

Harika bir örnek, Shenzhen şehridir. 70’li yılların sonunda, sadece 30.000 nüfuslu bir balıkçı köyüydü. 30 yıl sonra, 10 milyondan fazla sayar. Buradaki mesele şu ki, 30-40 yıllık strateji geliştirme ve doğru kararlar alma, bu ülkenin bugün geldiği duruma yol açtı.

Zaman geçtikçe Çin endüstrisi ilerlemeye başladı. Konu sadece cep telefonları değil. Önemli olan telekomünikasyon altyapısıdır. Nokia, Siemens ve Ericsson gibi Avrupalı ​​şirketler bunu bir sorun olarak görmediler. Başlangıçta, Çinli rakip ağ altyapısı üretimi alanında rekabeti temsil etmiyordu. Eh, zirveye yükselmeleri uzun sürmedi. Bunun nedeni basit. Sadece daha rekabetçiydiler. Görünüşe göre Huawei küresel pazarı kazandı, ancak herkes bundan hoşlanmadı. Özellikle Çin’den üretimi taşıma kampanyasıyla başlayan ABD değil. Sadece altyapı ekipmanları değil, neredeyse tüm endüstri ileri teknoloji ile bağlantılıdır.

Geliştirme hala devam ediyor

Benzer bir olay gelişimi, daha sonra Huawei’nin teslimat sayılarında neredeyse birinci sırada yer aldığı cep telefonlarında yaşandı. 2018’de Trump, 1974 Ticaret Yasası’nın 301. Maddesini yürürlüğe koydu. Bu yasa, ticaret savaşının başlangıcı olan çok miktarda Çin malına gümrük vergisi getirdi. Buradaki amaçlardan biri yabancı firmaları ülkeyi terk etmeye zorlamaktı ama işler sanıldığı gibi olmuyor. En azından ABD yönetiminin görmek istediği hızda değil. Bu nedenle, üretimi Çin’den taşımak makul bir şekilde nihai hedefleri olabilir.

Trump sonunda, ulusal bir tehdit olarak ilan edilen casusluk iddialarıyla Huawei’ye yaptırımlar uyguladı. Huawei, Google hizmetlerine erişimini kaybetti ve fiilen oyundan atıldı. Pek çok analist, Huawei’nin aslında Çin ve Amerikan tarafı arasındaki müzakerelerde sadece teminat olduğuna inanıyor. ABD ticaret açığı nedeniyle, tüm resim tek bir varlıktan çok daha büyük ve kapsamlı. Bu durumda, Huawei.

Akıllı telefon pazarını ele geçirmek

Bu arada Çin, hemen hemen her markanın cep telefonu üretiminin tamamını devraldı. Foxconn ve Pegatron gibi mega fabrikalar, bugün mağazalardan satın alabileceğiniz akıllı telefonların büyük çoğunluğunu üretiyor. Telefon üretimi neden Batı’ya iade edilemiyor diye merak ediyorsanız cevabı basit. Aslında, pamuklu ceketlerde olduğu gibi. Kısa süre önce İsveç, Almanya ve Finlandiya’da telefonlar yapıldı. ABD kesinlikle bundan hoşlanmıyor, bu yüzden şimdi üretimi Çin’den taşımaya zorluyorlar.

Örneğin Nokia ve Ericsson. ABD ve Kanada, sırasıyla Motorola ve BlackBerry’ye ev sahipliği yaptı. Tüm bu şirketler zaman zaman bazı zorluklarla karşılaştı. Ve bundan doğru zamanda yararlanan Çin oldu. Çinli akıllı telefon üreticilerinin dünya pazarını geçeceğini tahmin etmek zor olmadı. Belki marka hakimiyeti açısından değil, daha çok endüstriyel tesislerin bulunduğu arsa olarak.

Tüm destekleyici endüstri Asya’da bulunmaktadır. Bu, onları Pasifik veya Atlantik boyunca taşımaya yönelik herhangi bir girişimin kabul edilemez maliyetler yaratacağı anlamına gelir. Telefon üretimine ek olarak, tüm destek endüstrisinin de yeri değiştirilmelidir.

Hareketli üretim, hayal edilemeyecek maliyetlere neden olabilir

İşleri bir perspektife oturtmak için Çin, ABD’den ceket ve diğer tekstil ürünleri yapmak için pamuk ithal ediyor. Yani ABD hammadde ihraç ediyor ve nihai ürünü ithal ediyor. Bu, temelde ABD ekonomik stratejisinin en büyük yenilgilerinden biri, eğer olduysa bile. Tek tek şirketlerin karlarını artırmaya yönelik kısa vadeli hedefler tarafından yönlendirildiği gerçeği dışında. Şimdi kendilerini savunma için yaptırımlar uygularken buluyorlar, bu yüzden üretimi Çin’den kendi topraklarına taşımakta ısrar ediyorlar.

Tüm endüstriyi taşıma sürecinde birçok şirket iflas ederdi. Bazıları ise muhtemelen devletin yardımıyla hayatta kalacaktı. Ancak asıl soru, Batılı ülkelerin böyle bir arayış için yeterli kaynağa sahip olup olmadığıdır. Ve hatta bu konuda bir siyasi irade olup olmadığı. Tabii ki, her zaman daha fazla para basma olasılıkları var ve biz bunun nereye vardığını az önce gördük.

Konu sadece Çin değil

Üretimi Çin’den taşımak gibi, yakın zamanda çip üretimini Tayvan’dan taşıma girişimlerini de gördük. Ve kısmen de Kore’den. İkincisi, ABD’nin Samsung’un Teksas’ta bir çip üretim tesisine yatırım yapması yönündeki çağrılarına uydu. Ancak bu projeler daha en başından birçok engelle karşılaştı. Öngörülemeyen maliyetler nedeniyle sonucu hâlâ şüpheli olan sübvansiyonlar, uyumsuz vergi politikaları vb. ile ilgili yerine getirilmeyen vaatlerden. Dolayısıyla, başarılı olsalar bile her şeyin bir Pyrrhic zaferine dönüşmesi çok kolay bir şekilde gerçekleşebilir. O ürünler çok pahalı olacağı için bu ürünleri satacak kimse de olmayacaktı.

Avrupalı ​​taşıyıcıların Huawei ekipmanlarından kurtulmaları için baskı altında olduklarını da gördük. Buradaki sorun, yıllardır altyapılarına inşa edilmiş olmasıdır. Böyle bir senaryoda, Avrupalı ​​taşıyıcılar ABD’dekilerden çok daha yüksek masraflara maruz kalacaklardır.

Politik etki altındaki endüstri

Son olarak en başından beri bu sektörü takip eden uzmanların sözlerine de değinelim. Örneğin, Apple’ın Çin endüstrisinden bağımsız hale gelmesi 20 yıldan fazla zaman alacaktır. Apple, iPhone üretiminin bir kısmını Hindistan ve komşu ülkelere taşımaya başladı bile. Buradaki sorun, bunun bir gecede yapılamaması. Kaynakların çeşitlendirilmesi açısından küçük ilerlemeler elde etmek çok daha uzun sürecektir. Ayrıca ayrılmayla ilgili maliyetlerin çok yüksek olduğu ortaya çıktı. Üretimi Çin’den taşımak, Apple’a kısmen fayda sağlayacaktır. Belki üretimi çeşitlendirmek açısından. Öte yandan maliyetlerin artması gibi başka aksaklıklara da neden olabilir.

Son jeopolitik gerilimlerle ilgili olarak, Hindistan’ın uzaklaşmaya başlaması an meselesi. BRICS ülkeleri şimdiden tepki gösterdi. Şu anda ABD dolarını hem rezerv para birimi hem de karşılıklı ticaret para birimi olarak reddediyorlar. ABD’nin elinde kalan tek şey, politikasına karşı çıkanlara dayatmak için siyasi baskı ve yaptırımlar.

Çin’den taşınan üretimin ilk etapta gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini tahmin etmek zor. Olayların gelişmesi kesinlikle yakın gelecekte olmayacak. ABD ve AB yaptırımları bir araç olarak kullanıyor. Bazı analistler bunu birçok durumda bir silah olarak görüyor. Daha da kötüsü, kendi şirketlerinin mal ihraç etmesini yasaklıyorlar, bu da yüksek kayıplara neden olabilir. Öte yandan, ikincisi bu nedenle Batı’dan tedarik zincirleri açısından tamamen bağımsız hale gelebilir. Çinli üreticilerin artık Batılı şirketlerin yardımına ihtiyaç duymaması da an meselesi olabilir. Örneğin, Qualcomm’un 5G modemleri son teknoloji SoC’ler oluşturur.

Peki ya AB?

Aynı şey, Duch’un en gelişmiş çipleri üretmek için gereken gelişmiş makinelerinde de olabilir. Eğer kaçırdıysanız, Bloomberg Duch ASML’nin şu anda hükümetlerinin denetimi altında olduğunu bildirdi. Farkında olmayanlar için ASML, piyasa değerine göre en değerli AB teknoloji firmasıdır. Hollanda açıkça ABD’ye teslim oldu. Bu yüzden ASML’ye teknolojisini Çinli firmalara satmayı bırakmasını emrettiler. AB’nin ABD’nin kuklası olarak nitelendirilebileceği bir kez daha ortaya çıktı. Üretimi Çin’den taşıma hedefine ulaşmak için ABD, açıkça AB’yi rehin olarak kullanıyor.

Şimdi başa dönersek, kendinize bunun neden ortaya çıktığını sorabilirsiniz. Çin’in DTÖ’ye girmesine izin verenler neden şimdi oyundan çıkmasını istesinler? Ayrıca, bazıları tüm bunların ABD’nin bizzat uyguladığı serbest ticaret politikasına aykırı olduğunu iddia edebilir. Cevap oldukça basit. Ve küreselleşme meselesinin derinliklerine iniyor. İkincisi de ABD tarafından tanıtıldı ve çıkarlarına hizmet ettiği sürece iyi kabul edildi. Başka bir ülke ilerleme kaydetmeye başladığında hikaye değişir.

Üretimi Çin’den taşımak mümkün olabilir, ancak bunun bedeli nedir?

Batı’nın hakimiyetini koruması için üretimi Çin’den kaydırması bir zorunluluk gibi görünüyor. Başka bir deyişle, ABD tek süper güç olarak kalmak istiyor. Yani, bunu gerçeğe dönüştürmek için her şeyi yapmaya hazır. Bu süreçte AB firmalarının kaybedeceğinden pek rahatsız görünmüyorlar. Burada Güney Kore ve Samsung’a nasıl baskı yaptıklarından bahsedebiliriz. Birkaç ay önce, onları anakaradaki fabrikalarında gelişmiş çipler yapmamaya zorladılar.

Çinli dökümhane SMIC’in ürünlerini bir sonraki seviyeye taşımak için çok çalıştığını da fark ettik. ASML’nin yardımı olmadan, biraz zaman alacaktır. Genel ilerleme göz önüne alındığında, yakın gelecekte TSMC veya Samsung ile rekabet etmeleri imkansız değil.

Elbette bu da bir gecede sağlanamaz. ABD ve AB diğer ülkelere ne kadar çok yaptırım uygularsa, onlar da elbette tam bağımsızlıkları için o kadar çok çalışırlar. Çin, tüm ileri teknolojiyi kendi başına yapmaya başlayabilir. Yani ABD ve AB rekabet edemeyecek. Tabii ki, biraz zaman alacak. Çin’in uzun vadede oynadığını, dolayısıyla zamanın ondan yana olduğunu unutmayın.

Bu karmaşa sonunda nasıl sona erecek?

Üretimin Çin’den taşınması konusunda hala çok fazla belirsizlik var. Hindistan, Endonezya ve diğer pek çok ülke de ilerleme kaydediyor. Hassas bir siyasi hamle yapmamanın temel nedeni hep aynı. Eko-sistem ve tedarik zincirleri Asya bölgesinde yer almaktadır. Onu Batı’ya taşımaya yönelik herhangi bir girişim kolayca başarısız olabilir. Başka bir senaryoda, daha yüksek üretim maliyetleri ile sonuçlanabilir ve bu da dünyayı yeni yüzleşmelere sürükleyebilir. Çin ve komşu ülkeler gelişmiş elektronik pazarına liderlik etmeye devam ederken, Batı’nın işleri daha da kötüleştirmesi akıllıca değil. Sonuç hala oldukça tahmin edilemez olduğu için, gelişen olaylar hakkında sizi bilgilendirmek için mutlaka takip edeceğiz.